Waarom naar Mars?

De mensheid op de drempel: van kinderkamer naar schoolplein.

Dit artikel schreef ik in November 2000 als redactionele inleiding voor het 0-nummer van het door de Stg. Mars Society Nederland uit te geven blad "Coprates". Het blad is nooit verschenen. Aangezien het werk toch gedaan is en het artikel een goed beeld geeft van mijn mening over ruimtekolonisatie in het algemeen, heb ik besloten het hier te publiceren voor wie het lezen wil.

De vraag "wel of niet naar Mars" is voor de leden van de Mars Society een uitgemaakte zaak: we gaan. Een discussie daarover opzetten is nauwelijks interessant; reacties als "preken voor eigen parochie", "open deur" of zelfs "bladvulling" dringen zich op en proberen mij er van te weerhouden dit artikel te schrijven.

Aan de andere kant krijgen we geregeld te maken met familie, partners of vrienden die de Mars-gedachte niet delen. "Van mij hoeft het niet zo" is dan nog het beste dat je kunt horen. In dit geval kun je het laten bij het vaststellen van verschillende prioriteiten. Moeilijker wordt het als je op familiebijeenkomsten wordt aangevallen door mensen met meer zendingsdrang. "Laten we eerst maar zien dat we het hier op aarde in orde maken" is zo'n argument. Het heeft mij altijd geïnteresseerd waar dit argument vandaan komt. Immers: maken we er dan zo'n puinhoop van als steeds gesuggereerd wordt? En: is dat de schuld van dezelfde mensen die ook naar Mars willen? En tenslotte: waarom zouden we niet op beide fronten tegelijk werken: proberen hier de wereld te verbeteren en ondertussen bouwen aan een nieuwe wereld

Denk je met het laatste argument de pessimisten over de streep te hebben getrokken, blijkt het nog niet te mogen. Om de een of andere reden willen sommige mensen die rode stip aan de hemel in oorspronkelijke staat houden. Het mooiste argument hierbij is dat de mens niet gemaakt is om op een andere planeet dan de aarde te vertoeven. Alsof de mens gemaakt is om uren voor de TV te zitten of in auto's met 120 km/uur over de weg te razen!. Deze grap is overigens niet van mij, maar het volgende argument is dat wel: het is de taak van de mens, zoals overigens van ieder levend wezen, naar vermogen een zo goed mogelijk leefmilieu te creeëren waardoor zijn soort verder kan evolueren. Dat betekent dat we niet leidzaam kunnen en mogen afwachten tot de koek op is: we moeten er actief naar streven te zorgen dat er steeds koek bij gebakken wordt. Greenpeace zal vervolgens in de strijd gooien dat we de koek helemaal niet mogen opeten, maar dat is hetzelfde als je kapitaal in een oude sok onder een matras bewaren. Je kunt er dan nog zoveel van hebben, maar als je er niets mee doet is het waardeloos.

Nog even terug naar de grap over wat de taak en de plaats van de mens is. Is de mens eigenlijk wel bedoeld? Is er een plan?

Persoonlijk denk ik van niet: de mens is er en het heeft geen zin ons af te vragen waartoe wij op aard' zijn: wij zijn er en het enige dat ons te doen staat is het beste ervan maken; zelf een nut aan ons bestaan te geven. Voor sommigen betekent dat uren turen naar de televisie, anderen trekken erop uit en maken een wereldreis. Weer anderen zoeken het nog wat verderop. Daarvan geniet een deel van de reis op zich, sommigen weer van het einddoel en weer anderen gaan bij dat einddoel aangekomen onmiddelijk de boel inrichten, plannen maken en vormgeven.

Daarom willen de meeste leden van de Mars Society niet alleen een lans breken voor het Mars-onderzoek, maar zo snel mogelijk mensen op Mars zien. En dan niet voor een paar keer met vlag en voetstap (die verdwijnen daar namelijk snel genoeg), maar voor een permanente basis, misschien zelfs wel een kolonie. En zoals sommigen bij het kopen van een nieuw huis al gelijk beginnen met muren te verplaatsen, een zwembad aan te leggen of een dakkapel te timmeren, liggen er al een aantal scenario's klaar om de Mars-atmosfeer aan te passen aan de behoeften van ons menselijk lichaam; te terraformen.

De Mars-kenner Gerard Bodifée spreekt overigens liever van "ecogenese", omdat hij Mars niet per sé op de aarde wil laten lijken. Dat laatste lijkt mij uitstekend; ik denk dat we de kans moeten aangrijpen om op Mars een hele nieuwe wereld te creeëren.

Maar niet iedereen denkt er natuurlijk zo over, dat is dan ook de reden dat ik dit stukje schrijf. De wat actievere tegenstanders vinden vooral dat we Mars moeten laten zoals het is. Wat daar dan het nut van is snap ik niet, maar veel mensen gaan er nu eenmaal van uit dat God de aarde voor de mensen heeft gemaakt en de rest van de kosmos voor....ja, voor wie en wat eigenlijk

Laten we er dus toch maar even van uitgaan dat de mens deel uitmaakt van een bewuste schepping van God. En dat de mens de kroon op die schepping is. Want dat is toch, zelfs voor gelovigen (of misschien wel juist voor gelovigen) niet te veel gezegd. Is er dan niet die parabel over die man en zijn drie knechten die aan ieder talenten gaf, 5, 2 en 1, ieder naar zijn bekwaamheid. En de knechten die hun talenten hadden belegd en vermeerderd beloonde en, tja, de knecht die zijn talent in de grond had verborgen om het te bewaren en daarna ongeschonden aan zijn meester terug te kunnen geven kreeg er flink van langs: "slechte en luie knecht, je wist toch dat ik oogst waar ik niet gezaaid heb, en binnenhaal waar ik niet heb geoogst?". (Mt.25).

Er zijn misschien wel andere bijbelcitaten in stelling te brengen om het tegendeel kracht bij te zetten, maar ik schrijf nu eenmaal niet voor een kerkgenootschap. Ik denk toch dat we zowel de religieuze mens als de humanist op een lijn hebben als ik stel dat vormgeven aan de kosmos een taak is, hetzij tegenover onszelf, hetzij tegenover de schepping. Het heelal leefbaar maken, en het leven verspreiden. Voor de religieuze mens is dat misschien een opdracht, voor de niet-religieuze mens een behoefte. Ten eerste om betekenis aan het leven in het algemeen en het zijne in het bijzonder te geven, maar ook om onze mogelijkheden te verruimen.

Of is de mens aan het eind van zijn mogelijkheden? Wel als we op aarde blijven. De aarde gaat nog wel een paar miljard jaar mee, maar de bronnen beginnen op te raken. Er ontstaat ruimtetekort. Er zijn te weinig uitdagingen. En helemaal veilig is de aarde op lange termijn natuurlijk niet: inslagen van meteorieten en het ooit opraken van de zonnenenergie zijn de belangrijkste argumenten.

Wil de mensheid voortbestaan dan ontkomen we niet aan de keuze voor verdere evolutie. En daarmee (hoewel niet alleen) exploratie van het heelal. Mars is een eerste stap, een vingeroefening, voor we aan de grotere en verder weg gelegen projecten beginnen. Enige bescheidenheid en wijsheid kan ons behoeden voor al te overmoedige projecten, waarvan we de einduitkomst niet in de hand hebben. We moeten ons zoveel mogelijk als rentmeester en niet als renteniers van de schepping opstellen.

Ook om in dit opzicht een vinger aan de pols te houden hoopt een blad als "Coprates" een forum te bieden. Maar ondubbelzinnig met als motto: "Voorwaarts Mars!"

©George Overmeire 30-11-2000